W okresie dwudziestolecia 1918-39

          Rzeszów nie może poszczycić się bogatą historią harcerstwa wodnego. W okresie dwudziestolecia międzywojennego, po roku 1930, powstały w mieście tylko zastępy żeglarskie przy kilku tradycyjnych drużynach, a mianowicie przy 3 Drużynie Harcerskiej im. S. Czarnieckiego w latach 1930 - 31 [6], przy 1 Drużynie Harcerskiej im. J. Piłsudskiego w roku 1933 [7], przy 5 Drużynie Harcerskiej im. Lelewela-Borelowskiego w latach 1934 - 35, przy 8 Drużynie Harcerskiej im. płk. Lisa-Kuli w roku 1934 i przy10 Drużynie Harcerskiej im. J. Kochanowskiego też w roku 1934 [8]. Były to jednak przedsięwzięcia mało skuteczne i krótkotrwałe.

Pionierzy harcerstwa morskiego: dr Józef Jakóbkiewicz (po lewej) i dh Antoni Gregorkiewicz. Rysowała dr Grażyna Ryba.

Harcerze zastępu morskiego 1 Władywostockiej Drużyny Harcerzy, w swojej „Konkordii” na wodach Zatoki Piotra Wielkiego; rok 1922. Fotografia zamieszczona w "Czuj Duch" 1924 nr 4, opracowana komputerowo przez S. Podleśnego.

Wyprawa VI Drużyny Żeglarskiej z Przemyśla, Prutem i Dniestrem do Morza Czarnego w 1927 roku.

V drużyna lądowo-wodna im. T. Kościuszki z Jarosławia, defiluje w dniu 3.05.1938.

Harcerstwo wodne Rzeszowa podlegało pilotowi chorągwi lwowskiej. Na obszarach Małopolski, które po II wojnie światowej weszły w skład nowoutworzonego województwa rzeszowskiego - a więc także i chorągwi rzeszowskiej - znajdowały się miejscowości (hufce), w których funkcjonowały jednostki wodne już w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Były to: Przemyśl, Jarosław, Tarnobrzeg, Dębica i Mielec.

W Przemyślu fenomenalny pasjonat skautingu i wodniactwa, dh Edward Heil, już w 1920 roku tworzył pierwsze zastępy wodne. Natomiast w roku 1927 zorganizował jedną z pierwszych w Polsce drużynę żeglarską wzorowaną na angielskich sea scouting. Była to międzyszkolna VI Przemyska Drużyna Żeglarska im. Jana z Kolna, drużyna - ewenement w tej specjalności, wyróżniona przez GKH patentem flagowym. Drużyna liczyła w pewnym okresie 80 członków, regulaminowo umundurowanych, uprawiających harce wodne, szkolonych w rzemiośle wodniackim, własnoręcznie budujących łodzie wiosłowe i żaglowe i urządzających na nich rejsy po rzekach i innych akwenach, łącznie z Prutem, Dunajem i Morzem Czarnym. Wielu członków drużyny uczestniczyło w szkoleniu morskim [9].

W Jarosławiu III Drużyna Wodna im. Zawiszy Czarnego pod komendą drużynowego ćw. Zygmunta Noska powstała na wiosnę 1937 roku z przekształcenia drużyny tradycyjnej. Jej członkowie urządzali rejsy kajakowe Sanem i Wisłą, nawet do Tczewa.

W roku 1938 funkcjonowała też, przy Państwowej Szkole Budownictwa, V Drużyna lądowo-wodna im. T. Kościuszki pod komendą dh. R. Ostrowskiego i Mariana Szerlowskiego. Ten ostatni został skierowany na kurs morski na s/y „Zawisza Czarny" [10].

W Tarnobrzegu w roku 1937 funkcjonująca w tym mieście II Drużyna Harcerzy im. Jana Mastelarczyka została przemianowana – z inicjatywy harcerzy, formalnie na zbiórce dnia 11.09.1937 – na II Wodną Drużynę Harcerzy im. gen. Mariusza Zaruskiego. Jej nowym drużynowym został współinicjator przemiany ćw. Stanisław Jasiński, zaś pierwszym przybocznym - ćwik Zdzisław de Ville. Nowokreowani wodniacy, podzieleni na dwa zastępy: „Piratów” i „Wikingów”, z zapałem przystąpili doszkolenia i budowy sprzętu pływającego. Uzyskiwane przez nich efekty świadczą o tym, z jak dużym zaangażowaniem realizowali swe zamierzenia.

W 1939 roku funkcję drużynowego objął ćw. Zdzisław de Ville, który w czasie wakacji tegoż roku ukończył kurs żeglarski w ośrodku nad Naroczą. W rejsie do Skandynawii na s/y „Zawisza Czarny” uczestniczył dh Z. Kabata [11].

W Dębicy łodzie wiosłowe budowali własnoręcznie - w wypożyczonym warsztacie stolarskim – harcerze z I Drużyny Harcerzy im. M. Romanowskiego. Na tych jednostkach już od 1926 roku urządzali corocznie regaty, cieszące się dużym zainteresowaniem. Niestety, drużyna ta, mimo ogromnych oczekiwań i zaangażowania jej członków, nie została drużyną wodną ze względu na brak wykwalifikowanego opiekuna.

Dopiero w roku 1934 pierwszą drużynę wodną w Dębicy zorganizował - w oparciu o Rodzinę Kolejową - Józef Stec. Była to I Żeglarska Drużyna Harcerzy im. Mariusza Zaruskiego [12]. Spektakularnym wyczynem dębickich żeglarzy był spływ łodziami trasą: Wisłoka, Wisła i Pilica na zlot w Spale. Drużyna funkcjonowała jeszcze w 1937 roku pod wodzą dh. Barnasia [13].

Informacja o jednostce wodnej w Mielcu pochodzi z 1937 roku. Donosi ona, że w tym czasie działał zastęp wodny przy Drużynie Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego w Gimnazjum Państwowym [14].